Wyobraź sobie taką sytuację: dostajesz skierowanie na rezonans magnetyczny (MR). Rejestrujesz się na badanie, czytasz ulotkę informacyjną, a tam wielkimi literami: „PRZED WEJŚCIEM DO SALI NALEŻY ZDJĄĆ WSZYSTKIE METALOWE PRZEDMIOTY”. Przełykasz ślinę, patrzysz w lustro na swój piękny, stały aparat ortodontyczny i wpadasz w panikę.
„Czy rezonans wyrwie mi zęby? Czy aparat się stopi albo mnie poparzy? Czy muszę natychmiast dzwonić do ortodonty i płacić krocie za jego zdjęcie?!”
Jako radiolog często spotykam się z tymi pytaniami. Internet jest pełen mitów na ten temat, dlatego dziś rozprawimy się z nimi raz na zawsze. Odetchnij z ulgą – w większości przypadków Twój uśmiech jest całkowicie bezpieczny!
Mit 1: Rezonans wyrwie mi aparat z zębów
Zacznijmy od największego strachu. Rezonans magnetyczny to potężny magnes, to fakt. Jednak wytyczne Polskiego Lekarskiego Towarzystwa Radiologicznego (PLTR) i towarzystw stomatologicznych są w tej kwestii bardzo jasne: siły magnetyczne w aparacie rezonansu nie przekraczają siły kleju (wiązania), którym zamki ortodontyczne są przymocowane do Twoich zębów.
Jeśli Twój aparat jest prawidłowo założony, nic nie ulegnie „wyrwaniu” ani przesunięciu.
Mit 2: Metal w buzi mnie poparzy
Fale radiowe używane w rezonansie mogą minimalnie podgrzewać metal. Słowo klucz to „minimalnie”. Badania naukowe dowodzą, że podczas skanowania nagrzewanie elementów metalowych w aparacie nie przekracza około 1,7°C. Dla Twoich zębów, miazgi i dziąseł jest to całkowicie bezpieczne i wręcz niewyczuwalne. Zapewne pijesz na co dzień o wiele cieplejszą herbatę!
Mit 3: Przed badaniem zawsze muszę zdjąć aparat u ortodonty
Absolutnie nie! Rutynowe usuwanie całego stałego aparatu ortodontycznego przed badaniem MR to błąd. Oznacza to dla pacjenta ogromne i niepotrzebne koszty oraz opóźnienia w procesie prostowania zębów.
Co w takim razie trzeba zdjąć?
- Wszelkie aparaty ruchome (wyjmowane na noc), przezroczyste nakładki (np. Invisalign) czy ruchome retainery. Wyciągasz je po prostu z buzi przed wejściem do gabinetu.
- Jeśli masz aparat stały, często wystarczy wizyta u ortodonty w celu wyjęcia samego metalowego łuku (drutu), podczas gdy zamki zostają bezpiecznie przyklejone do zębów.
Co z jakością wyniku? Ciemne plamy i „sztuczki radiologów”
Tu dochodzimy do jedynego prawdziwego problemu – jakości obrazu. Metal potrafi mocno „zabrudzić” obraz rezonansu, tworząc tzw. artefakty (rozmycia, ciemne plamy).
Czy wpłynie to na Twoje badanie? To zależy od dwóch rzeczy:
- Z jakiego materiału masz aparat? Zamki ceramiczne, polimerowe, z włókna szklanego, a także te tytanowe nie stanowią dla nas problemu. Gorzej wypada stal chirurgiczna i stopy z domieszką kobaltu czy chromu – te metale potrafią mocno zaszumieć obraz twarzoczaszki.
- Co badamy? Jeśli masz mieć rezonans kolana, kręgosłupa lędźwiowego czy miednicy – aparat na zębach w ogóle nam nie przeszkadza! Problem pojawia się przy dokładnych badaniach głowy, szyi czy stawów skroniowo-żuchwowych.
Ale bez obaw, my radiolodzy i technicy elektroradiolodzy mamy swoje tajne sztuczki! Dysponujemy specjalnymi protokołami redukcji artefaktów (tzw. MAR). Zmieniamy mnóstwo trudnych parametrów w skanerze (np. wyłączamy tzw. saturację tłuszczu, modyfikujemy grubość warstw czy czas echa). Jeśli masz w buzi metal, zazwyczaj zaprosimy Cię do słabszego skanera (1.5T zamiast 3.0T), bo w tym przypadku słabszy magnes oznacza mniej zniekształceń.
Podsumowanie — co powinieneś zrobić przed badaniem?
- Zadzwoń do pracowni rezonansu i poinformuj, że nosisz stały aparat.
- Dowiedz się od swojego ortodonty, z jakiego materiału są Twoje zamki i druty (stal, tytan, ceramika?). Ta informacja bardzo ułatwi nam pracę!
- Zdejmij wszystkie ruchome elementy przed wejściem do maszyny.
- Nie stresuj się! Jesteś w dobrych rękach.

