Bolące kolano – kiedy zrobić RTG, kiedy USG, a kiedy rezonans (MRI)?

,
jakie badanie przy bólu kolana

Gdy w kola­nie poja­wia się ból, obrzęk albo nagłe uczu­cie „zablo­ko­wa­nia”, naj­częst­sze pyta­nie brzmi: jakie bada­nie zro­bić w pierw­szej kolej­no­ści?

Nie ma jed­ne­go uni­wer­sal­ne­go testu, któ­ry odpo­wia­da na wszyst­ko. 

  • Zdję­cie RTG (Rent­gen): Widzi przede wszyst­kim kości. To bada­nie z wybo­ru, gdy trze­ba spraw­dzić, czy nie doszło do pęk­nię­cia kości albo czy staw nie ule­ga zuży­ciu (zmia­ny zwy­rod­nie­nio­we). Ogra­ni­cze­nie: RTG nie poka­zu­je łąko­tek, wię­za­deł ani chrząst­ki. Pra­wi­dło­wy rent­gen zwy­kle wyklu­cza zła­ma­nie, ale nie wyklu­cza skrę­ce­nia.
  • USG kola­na: Bez­piecz­ne bada­nie fala­mi dźwię­ko­wy­mi. Świet­nie oce­nia to, co leży powierz­chow­nie: ścię­gna (np. wię­za­dło rzep­ki), wię­za­dła pobocz­ne po bokach kola­na oraz płyn w sta­wie i tor­biel Bake­ra z tyłu pod kola­nem. Ogra­ni­cze­nie: Fale USG odbi­ja­ją się od kości i nie docie­ra­ją w głąb sta­wu. Nie oce­nią wia­ry­god­nie wię­za­deł krzy­żo­wych (ACL) ani całych łąko­tek.
  • Rezo­nans magne­tycz­ny (MRI): Naj­bar­dziej szcze­gó­ło­we bada­nie. Bez uży­cia pro­mie­nio­wa­nia zaj­rzy do same­go wnę­trza kola­na. To jedy­na meto­da, któ­ra w peł­ni oce­nia wię­za­dła krzy­żo­we, pęk­nię­cia łąko­tek, ubyt­ki w chrzą­st­ce sta­wo­wej oraz nie­wi­docz­ne w RTG stłu­cze­nia szpi­ku kost­ne­go. Ogra­ni­cze­nie: Trwa dłu­żej (oko­ło 20 min.) i jest bada­niem droż­szym oraz trud­niej dostęp­nym.

Jakie bada­nie wybrać w kon­kret­nej sytu­acji?

O wybo­rze meto­dy decy­du­je przede wszyst­kim mecha­nizm ura­zu oraz rodzaj obja­wów:

  • Bez­po­śred­nie ude­rze­nie, upa­dek na twar­de pod­ło­że:

Pierw­szy krok to RTG. Nale­ży wyklu­czyć pęk­nię­cie lub zła­ma­nie rzep­ki i kości two­rzą­cych staw.

  • Skrę­ce­nie nogi (np. na nar­tach lub boisku) z „chrup­nię­ciem” i nagłą opu­chli­zną:

Jeśli RTG wyklu­czy­ło zła­ma­nie kości, bada­niem z wybo­ru jest rezo­nans magne­tycz­ny (MRI). Pozwa­la spraw­dzić, czy nie doszło do zerwa­nia wię­za­dła krzy­żo­we­go przed­nie­go (ACL) lub roze­rwa­nia łąkot­ki.

  • Uczu­cie blo­ko­wa­nia kola­na, ból przy kuca­niu i pro­blem z peł­nym wypro­stem:

Wska­za­ny jest rezo­nans magne­tycz­ny. Taki objaw czę­sto wywo­łu­je nie­sta­bil­ny, urwa­ny frag­ment łąkot­ki, któ­ry kli­nu­je się w sta­wie.

  • Kłu­ją­cy ból z przo­du kola­na, pod rzep­ką (u bie­ga­czy lub po ska­ka­niu):

War­to zacząć od USG. Szyb­ko uwi­docz­ni ewen­tu­al­ne prze­cią­że­nie i stan zapal­ny ścię­gien (np. tzw. „kola­no skocz­ka”) czy zapa­le­nie kalet­ki.

  • Wyczu­wal­na „bula” lub uczu­cie roz­pie­ra­nia pod kola­nem (w dole pod­ko­la­no­wym):

Naj­lep­sze będzie USG. W kil­ka minut pozwa­la potwier­dzić obec­ność tor­bie­li Bake­ra i zmie­rzyć jej wiel­kość.

  • Dłu­go­trwa­ły, „star­to­wy” ból u star­szej oso­by, sztyw­ność rano przy wsta­wa­niu:

Pod­sta­wą dia­gno­sty­ki jest zdję­cie RTG obu kolan pod obcią­że­niem (na sto­ją­co). Poka­zu­je fak­tycz­ne zwę­że­nie szpa­ry sta­wo­wej pod naci­skiem cię­ża­ru cia­ła i sto­pień zaawan­so­wa­nia cho­ro­by zwy­rod­nie­nio­wej.

Pamię­taj: leczy się pacjen­ta, a nie sam wynik

Nawet naj­lep­sze bada­nie obra­zo­we jest tyl­ko narzę­dziem pomoc­ni­czym. Wynik bada­nia musi być zawsze powią­za­ny z tym, co boli, w jakim zakre­sie rusza się noga i jakie wnio­ski przy­nio­sły testy u leka­rza orto­pe­dy lub fizjo­te­ra­peu­ty.

W medy­cy­nie czę­sto zda­rza się, że rezo­nans wyka­zu­je drob­ne pęk­nię­cie łąkot­ki u oso­by, któ­rej kola­no w ogó­le nie boli – i odwrot­nie. Dla­te­go pla­no­wa­nie dia­gno­sty­ki i lecze­nia naj­le­piej oprzeć na bada­niu lekar­skim, a nie na przy­pad­ko­wo wybra­nym teście obra­zo­wym.

Dia­gno­sty­ka obra­zo­wa kola­na w Gor­li­cach

W Cen­trum Dia­gno­sty­ki Obra­zo­wej w Gor­li­cach wyko­nu­je­my bada­nia rent­ge­now­skie (RTG) oraz ultra­so­no­gra­ficz­ne (USG) sta­wu kola­no­we­go na nowo­cze­snym sprzę­cie cyfro­wym. Bada­nie RTG wyma­ga skie­ro­wa­nia lekar­skie­go, nato­miast na bada­nie USG kola­na moż­na zapi­sać się bez skie­ro­wa­nia.

Pacjen­ci, któ­rzy posia­da­ją już wyko­na­ny rezo­nans magne­tycz­ny kola­na na pły­cie CD/DVD (z dowol­nej pra­cow­ni w kra­ju), mogą sko­rzy­stać w CDO z usłu­gi ponow­nej oce­ny obra­zów MRI. Doświad­czo­ny radio­log ana­li­zu­je bada­nie i spo­rzą­dza nie­za­leż­ny, szcze­gó­ło­wy opis – co bywa klu­czo­we przed pod­ję­ciem decy­zji o ope­ra­cji.